Орчны шинжилгээний мэдээ > Гадаргын усны чанар

Төв аймгийн гадаргын усны чанарын 2020 оны 06 дугаар сарын тойм

Шинэчлэгдсэн: 2020-07-09 14:51:08

Төв аймгийн гадаргын усны чанарын

2020 оны 6 дугаар сарын тойм

        

  1. Гадаргын усны чанар

Гадаргын усны хяналт-шинжилгээний хөтөлбөрийн дагуу Төв аймгийн Байгаль орчны шинжилгээний лаборатори нь 2020 оны 6 дугаар сард Туул- Лүн, Туул-Заамар хяналт-шинжилгээний цэгээс усны 2 сорьц авч, химийн найрлага, чанарын  үзүүлэлтүүд: усан орчин (pH), усны цахилгаан дамжуулах чанарын (EC), жинлэгдэх бодис (Ж/б), биохимийн хэрэгцээт хүчилтөрөгч (БХХ5), перманганатын исэлдэх чанар (ПИЧ), хатуулаг, кальци (Ca), магни (Mg), натри болон калийн ион (Na+K), сульфат (SO4), хлор (Cl), гидрокарбонат (HCO3), эрдэсжилт, аммони (NH4), нитритийн азот (NO2), нитратын азот (NO3), фосфор (P), фтор (F), нийт төмөр (Fe) зэрэг үзүүлэлтүүдийг тодорхойллоо.

 

Туул гол Туул голын Лүн,Заамар хяналт шинжилгээний 2 цэгээс усны сорьц авч химийн найрлага,чанарын үзүүлэлтүүдийг тодорхойллоо.Шинжилгээний дүнгээс үзэхэд голын усны эрдэсжилт 198-248 мг/л хэлбэлзэж, MNS4586-98 усны чанарын стандарт дахь хүлцэх агууламж (цаашид ХА гэх)-аас Заамар, Лүн цэгээс  авсан сорьцонд нитритийн азотын /NO2/-ын агууламж 0,026-0.032 мгN/л буюу цэгээс  авсан ХА-аас 1.3-1.6 дахин,  Заамарын сорьцонд фосфор /P/-ын агууламж 0,358 мгN/л буюу ХА-аас 3,6 дахин давсан тус тус бохирдолтой байлаа.

 

2020 оны 6 дугаар сард хийсэн Төв аймгийн гадаргын усны шинжилгээний дүнг усны чанарын гол үзүүлэлтүүдээр MNS4586-98 усны чанарын стандарт дахь хүлцэх агууламжтай харьцуулан 1 дүгээр хүснэгтэд үзүүллээ.  

1 дүгээр хүснэгт

д/д

Үзүүлэлтийн нэр

Хэмжих нэгж

Усны чанарын стандартХА/

Туул Заамар

Туул

Лүн

 

1

Устөрөгчийн илтгэгч PH

-

6.5-8.5

7.25

7.53

 

2

Цахилгаан дамжуулах чанар

µS/см

-

310

279

 

3

Перманганатын исэлдэх чанар

мгО/л

10.0

3.2

4.3

 

4

Аммонийн азот

мгN/л

0.5

0.02

0.10

 

5

Нитритийн азот

мгN/л

0.02

0.026

0.032

 

6

Нитратын азот

мгN/л

9.0

5.34

0.42

 

7

Эрдэс фосфор

мгP/л

0.1

0.358

0.010

 

8

Хлорид

мг/л

300

34.4

20.2

 

9

Фтор

мг/л

1.5

0.28

0.33

 

10

Сульфат

мг/л

100

24.3

20.0

 

Тайлбар: ББХ5-биохимийн хэрэгцээт хүчилтөрөгч, ПИЧ-Перманганатын исэлдэх чанар, илрээгүй, MNS4586-98 усны чанарын стандарт дахь хүлцэх агууламжаас давсан үзүүлэлтүүдийг тодруулав.

 

 

2.Хаягдал бохир усны хяналт-шинжилгээ

           2020 оны 6 дугаар сарын 30-нд, Төв аймгийн Зуунмод сумын “Төв-Чандмань” ДЭХГ-н  хаягдал ус цэвэрлэх байгууламж /цаашид ЦБ гэх/-ийн орох, гарах цэгээс авсан хаягдал бохир усны 2 сорьцонд хийсэн шинжилгээний дүнгээс үзэхэд ЦБ-аас гарч байгаа ус 77.38% -ийн цэвэршүүлэлттэй байлаа.

ЦБ-ын орж байгаа болон цэвэршүүлээд гарч байгаа хаягдал бохир усны сорьцонд хийсэн шинжилгээний дүнг MNS:4943-2015 “Хаягдал ус”-ны стандартад заагдсан хүрээлэн байгаа орчинд нийлүүлэх хаягдал усан дахь бохирдуулах бодисын зөвшөөрөгдөх дээд хэмжээ (цаашид ЗДХ гэх)-тэй харьцуулан 2 дугаар хүснэгтэд үзүүллээ.

                                                                                              2 дугаар хүснэгт

Цэвэрлэх байгууламж

Цэг

РН

Ж/б

БХХ5

ПИЧ

NH4

NO3

NO2

PO4

Цэвэршилт %

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

MNS4943-2015

 

6-9

30

20

20

15

Төв,

Зуун мод

“Төв-Чандмань ДЭХГ” ЦБ

Орж

7.54

24.4

69.4

47.4

57.1

0.02

0.005

0.70

 

77.38%

 

Гарч

7.37

18.4

15.7

23.7

 

 

Шинжилгээний дүнгээс үзэхэд  Төв аймгийн Зуунмод сумын “Төв Чандмань ДЭХГ-ын  ЦБ-ийн цэвэрлэгээний чанар 77.38% ба цэвэршүүлээд гарч байгаа усан дахь нь Ж/б 18.4 мг/л, ПИЧ 23.7 мг/л  байна.  Бусад шинжилгээнүүд MNS:4943-2015 “Хаягдал ус”-ны стандартад заагдсан хүрээлэн байгаа орчинд нийлүүлэх хаягдал усан дахь бохирдуулах бодисын зөвшөөрөгдөх дээд хэмжээс  давсан үзүүлэлтгүй байна.

Дүгнэлт: Төв аймгийн гадаргын усны 2020 оны 6 дугаар сарын хяналт-шинжилгээний дүнгээс үзэхэд Туул голын Лүн, Заамарын голуудын ус эрдэс фосфор, азотын бохирдолтой байлаа.

 

 Төв аймгийн Зуунмод сумын  ‟Төв Чандмань” ДЭХГ-ын ус цэвэрлэх байгууламжийн цэвэршилтийн хувь 77,38 % тай цэвэршүүлээд гарч байгаа усанд ПИЧ 1.5 дахин, NH4 3.8 дахин  ХА-аас тус тус  их агуулагдаж байлаа.

 

 

Төв аймгийн УЦУОШГ-ын Лаборатори

2020.06.30